ONDAREAREN GAINEKO ZERGA

Zer da "ohiko etxebizitza"? Ez-betetzeen ondorioak

Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko abenduaren 29ko 6/2006 Foru Arauaren 89. artikuluaren 8. idatz-zatian aurreikusitakoaren arabera, ohiko etxebizitzatzat hartzen da zergaduna gutxienez hiru urtez jarraian bizi den etxebizitza, aurrez bizilekuz aldatzea eskatzen dion zirkunstantziaren bat gertatzen denean izan ezik.

Gutxienez hiru urtez jarraian higiezinean bizilekua izateko baldintza betetzen ez bada, zergadunak bere zerga-egoera erregularizatu beharko du, Bizkaiko Lurralde Historikoko Zergei buruzko martxoaren 10eko 2/2005 Foru Arau Orokorraren 119. artikuluaren 2. idatz-zatiaren bigarren paragrafoan xedatutakoaren arabera. Horren arabera, berariaz besterik ezartzen ez bada, salbuespen, kenkari edo pizgarri fiskal bat aplikatu ondoren hura aplikatzeko eskubidea galtzen bada baldintzatuta dagoen baldintzak ez betetzeagatik, zergapekoak ez-betetzea gertatu den zergaldiari dagokion autolikidazioan sartu beharko du salbueste, kenkari edo pizgarri fiskaletik eratorritako kuota edo zenbatekoa, berandutze-interesekin batera.

Garajeak, trastelekuak, lorategiak eta beste eranskin batzuk ohiko etxebizitzaren parte al dira?

Ez dira ohiko etxebizitzaren kontzeptuaren parte izango lorategiak, parkeak, igerilekuak eta kirol-instalazioak, garajeak eta, oro har, eranskinak edo etxebizitza bera ez den beste edozein elementu, salbu eta etxebizitzarekin batera erregistro-finka bakarra osatzen duten kasuetan.

Ohiko etxebizitza bat familia-unitateko

Familia-unitateko kideak hiri-ondasun higiezin baten baino gehiagoren titularrak direnean, haietako bat bakarrik hartuko da ohiko etxebizitzatzat. Horretarako, familia-unitateak bizi-interesen, harreman pertsonalen, sozialen eta ekonomikoen gune nagusia duen higiezina hartuko da halakotzat. Familia-unitateko kideak hiri-ondasun higiezin baten baino gehiagoren titularrak direnean, haietako bat bakarrik hartuko da ohiko etxebizitzatzat. Horretarako, familia-unitateak bizi-interesen, harreman pertsonalen, sozialen eta ekonomikoen gune nagusia duen higiezina hartuko da halakotzat.

Etxebizitzaren jabetza soila, gozamena eta titularkidetasuna

Salbuespen hori gauzatzeko, ez da eskatzen dagokion higiezinaren gaineko jabetza osoa izatea, betiere zergadunaren ohiko etxebizitza bada; beraz, gozamen-eskubide errealen titularrek hura baliatu ahal izango dute, 400.000 euroko mugarekin.

Etxebizitzaren titularkidetasunaren kasuetan, irabazpidezko ondasunen araubideko edo foru-komunikazioko ezkontzak barne, 400.000 euroko salbuespenaren gehieneko muga zergadun bakoitzeko aplikatzen da, eta ez batera etxebizitzaren jabekide guztientzat. Beraz, zergadun bakoitzaren titulartasuneko higiezinaren zatiaren balioari dagokion gehieneko muga da (ez etxebizitzaren guztizko balioari dagokiona).

Ondorioz, muga hori gauzatzeko, kontuan hartu behar dira Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 9. artikuluan jasotako ondare-elementuen titulartasun-arauak.

Etxebizitzaren balorazioa

Hiri- edo landa-izaerako ondasun higiezinak honela zenbatuko dira:

1. Bizkaiko Lurralde Historikoan kokatuta badaude: oro har, egotz daitekeen gutxieneko balioaren (VMA) ehuneko 50; ez badu VMArik, katastro-balioaren (VC) arabera zenbatuko da, baldin eta berrikusi bada eta eguneratuta ez badago, bider 10 egingo da (10xVC).
2. Katastro-balioagatik Bizkaiko Lurralde Historikotik kanpo badaude.
3. Zergaren sortzapen-datan katastro-baliorik ez badute edo atzerrian badaude, PFEZren araudiaren arabera eguneratutako eskuratze-balioaren ehuneko 50 zenbatuko da.

Etxebizitzari lotutako zorrak

Salbuespen hori gauzatzeak berekin dakar higiezinaren erosketa finantzatzeko hartutako zorrak kengarriak ez izatea, Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 27. artikuluaren Bi apartatuko a) letran berariaz adierazten den bezala. Salbuespena partziala denean, salbuetsi gabeko zenbatekoari proportzionalki egotz dakiokeen zorraren zatia kengarria izango da.

Horrez gain, Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 27. artikuluaren Hiru apartatuak adierazten duenez, ondasunak edo eskubideak eskuratzeko egindako zorrak ez dira inola ere kengarriak, zergaren arauen arabera ondasun edo eskubide horiei eman beharreko balorazioa baino zenbateko handiagoan.

Beraz, etxebizitzaren zenbateko ez-salbuetsia finantzatzeko hartutako zorren zati proportzionala baino ez da kengarria (Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 27. artikuluaren Bi apartatua), zerga-oinarrian txertatu beharreko haren balioaren pareko gehienekoarekin (Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 27. artikuluaren Hiru apartatua).

3.2 atala. 5/2013 Jarraibidea, Ondarearen gaineko Zergarena

1. adibidea: 400.000 €-tik gorako balorazioa duen etxebizitza

Nire ohiko etxebizitzaren balioa, Ondarearen gaineko Zergari dagokionez, 800.000 eurokoa da. Horren gainean 400.000 euroko zorra dago. Zer zenbatu behar dut ondarearen gaineko zergan? (2958)

Ohiko etxebizitzagatik 400.000 euro zenbatuko dira (800.000 euro ken ohiko etxebizitzatik salbuesteko 400.000 euroak). Bestalde, zorren atalean zorraren zati proportzionala sartuko da, hau da, 200.000 euro, salbuetsitako ondasunetatik eratorritako zorrak ez baitira zenbatzen.

2. adibidea: ohiko etxebizitza 400.000 €-tik beherako balorazioarekin

Etxebizitza hori bere aitorpenean sartu behar du, baina 400.000 €-tik beherako balorazioa duenez, salbuetsita egongo da erabat.

2/2013 FAren 5.11 art., Ondarearen gaineko Zerga


 

3. adibidea: Irabazpidezko ohiko etxebizitza, 900.000 euroko balorazioarekin

Ezkontzaren erregimen ekonomikoa irabazpidezkoa denez, bakoitzak % 50 egotzi beharko du, hau da, bere titulartasunari dagokion ehunekoa.

Hala, printzipioz, horietako bakoitzak bere titulartasunaren % 50ari (450.000 €-ren % 50) dagokion Egotz daitekeen Gutxieneko Balioaren % 50 egotzi beharko luke.

Hala ere, ohiko etxebizitzak 400.000 euroko salbuespena du gehienez, eta, beraz, 50.000 euro bakarrik egotzi beharko zaizkio bakoitzari.

4. adibidea: Irabazpidezko ohiko etxebizitza, 800.000 euroko balorazioarekin eta 400.000 euroko zorrarekin

Ohiko etxebizitzagatik 400.000 euro zenbatuko dira (800.000 euro ken ohiko etxebizitzatik salbuesteko 400.000 euroak). Bestalde, zorren atalean zorraren zati proportzionala sartuko da, hau da, 200.000 euro, salbuetsitako ondasunetatik eratorritako zorrak ez baitira zenbatzen.

Estekak
2/2013 Foru Araua, Ondarearen gaineko Zergari buruzkoa, 27.2 artikulua
2/2013 Foru Araua, Ondarearen gaineko Zergari buruzkoa, 5.11 art.

Ezkontzaren edo izatezko bikotearen ondasun komunak

Salbuetsita daude ezkontzako edo maiatzaren 7ko 2/2003 Legean aurreikusitakoaren arabera eratutako izatezko bikoteko bi kideen ondasun eta eskubide komunak, haietako edozeinen jarduera garatzeko erabiltzen direnean.

Ondasun eta eskubide komunen kontzeptu horren barruan sartzen dira irabazpidezko ondasunak eta eskubideak, irabazpidezko ezkontzaren araubide ekonomikoari dagozkionak; irabazitako ondasun eta eskubideak, foru-komunikazioaren araubide ekonomikoari dagozkionak, eta ezkontide edo izatezko bikoteko bi kideei indibisoan dagozkien ondasun eta eskubideak, harreman ekonomikoak eraentzen dituen araubidea edozein dela ere.

Estekak
4.1. apartatua, 5/2013 Jarraibidea, Ondarearen gaineko Zergarena

Errentak eratxikitzeko entitate baten bitartez jardutea.

Jarduera errentak eratxikitzeko entitate baten bidez garatzen denean, hala nola sozietate zibil baten, jaraunspen jasogabe baten edo ondasun-erkidego baten bidez, salbuespena aplikatu ahal izango dute soilik erakundeari atxikitako baliabide materialen eta giza baliabideen antolamenduan modu pertsonal eta zuzenean eta ohikotasunez esku hartzen duten bazkideek, jaraunsleek, erkideek edo partaideek, baina ez erakundean duten partaidetza kapital baten ekarpen hutsera mugatzen direnek.

Ondorioz, kasu horietan, ulertzen da jarduera zuzenean bazkideak, jaraunsleak, erkideak edo partaideak egiten dutela, eta ez errentak eratxikitzen dituen erakundea. Beraz, ezin da aplikatu Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 6. artikuluko Bi apartatuan garatutako salbuespena, baizik eta, hala badagokio, manu bereko Bat zenbakian araututakoa.

Estekak
4.2 apartatua. 5/2013 Jarraibidea, Ondarearen gaineko Zergarena

Errenta-iturri nagusia zehaztea

Zergadunaren jarduera ekonomikoa garatzeko beharrezkoak diren ondasun eta eskubideak zergatik salbuetsita daude, baldin eta jarduera hori ohikotasunez, pertsonalki eta zuzenean egiten badute, eta jarduera hori zergadunaren errenta-iturri nagusia bada.

Zergadunak garatzen duen jarduera haren errenta-iturri nagusitzat jotzen da, baldin eta, gutxienez, haren zerga-oinarriaren % 50 haren etekin garbietatik badator, ondorio horietarako, Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 6. artikuluaren Bi apartatuan adierazitakoaren arabera zergatik salbuetsita dauden partaidetzak dituzten erakundeetan betetzen dituen zuzendaritza-eginkizunengatiko ordainsariak edo partaidetza horietatik eratorritako beste edozein ordainsari zenbatu gabe, haien kalifikazioa edozein dela ere. Beraz, kalkulu hori egiteko, zehazki, ez dira kontuan hartzen partaidetzak salbuetsita dituzten entitateetatik datozen dibidenduak, ezta zergadunak haietan zuzendaritza-funtziorik betetzen ez badu ere.

Zergadun berak bi jarduera ekonomiko edo gehiago ohikotasunez, pertsonalki eta zuzenean gauzatzen dituenean, salbuespena jarduera horiei lotutako ondasun eta eskubide guztietara iristen da, eta ulertzen da errenta-iturri nagusia jarduera horien guztien etekin guztien batura dela, errentak eratxikitzen zaizkien entitateen bidez egiten direnak barne.

Horri dagokionez, zenbatu beharreko zenbatekoak zergadunak lor ditzakeen errenta-iturrietatik eratorritako etekin garbiak dira, eta, ondare-irabazi eta -galeren kasuan, horiek integratzearen eta konpentsatzearen emaitza, hau da, pertsona fisikoen errentaren gaineko zergaren zerga-oinarrian sartzen diren zenbatekoak. Hala ere, ez dira kontuan hartzen jarduera ekonomikoen garapenetik datozen aurreko ekitaldietako saldo negatiboen konpentsazioak, likidazio-oinarri negatiboenak eta aurreko ekitaldietatik datozen ondare-galerak.

Baterako tributazioaren kasuetan, jardueren etekin garbiak eta kontuan hartu beharreko zerga-oinarria ondarearen gaineko zergaren zergadun bakoitzak banaka lortutakoak dira.

Estekak
4.3 atala. 5/2013 Jarraibidea, Ondarearen gaineko Zergarena

Jarduerarako behar diren ondasunak eta eskubideak

Zergadunaren jarduera ekonomikoa garatzeko beharrezkoak diren ondasun eta eskubideak zergatik salbuetsita daude, baldin eta jarduera hori ohikotasunez, pertsonalki eta zuzenean egiten badute, eta jarduera hori zergadunaren errenta-iturri nagusia bada.

Aktibo bat jarduera ekonomikoa garatzeko beharrezkoa dela ulertuko da hari atxikitako elementu bat denean, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko abenduaren 29ko 6/2006 Foru Arauaren 26. artikuluan adierazitakoaren arabera, salbu eta laga beharreko higiezinei dagokienez edo haien gaineko eskubide errealak eratzeari dagokionez; izan ere, horiek jarduera ekonomiko bati lotzea, ala ez, Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 6. artikuluaren Sei idatz-zatiaren a) letran xedatutakoaren arabera zehaztuko da.

Erakundeen funts propioetako partaidetzaren eta kapital propioak hirugarrenei lagatzearen aktibo adierazgarriak.

Pertsona fisikoen eta errentak eratxikitzeko egoeran dauden entitateen kasuan, inola ere ez dira jarduerari atxikitzat joko entitateen funts propioetako partaidetza edo kapital propioak hirugarrenei lagatzea adierazten duten aktiboak.

Era berean, ezin dira inola ere atxikitzat jo inbertsio kolektiboko erakundeetan egindako inbertsioak.

Automobilak, motozikletak, itsasontziak eta aireontziak

Turismo-automobilak eta horien atoiak, motozikletak, itsasontziak, aisialdirako edo ur-kiroletarako ontziak eta aireontziak jarduerari lotuta daudela ulertuko da, haien gastuak pertsona fisikoen errentaren gaineko zergaren eremuan kengarritzat jotzen diren proportzio berean.

Bereziki, turismo-automobilen eta horien atoien eta motozikleten kasuan, proportzio hori zehazteko, kontuan hartu behar dira bai jarduera garatzeko erabilgarritzat jotzen den aktibo horien ehunekoa ( % 50 edo % 100), bai balio-galeraren ondoriozko gastuak ken daitezkeen gehieneko eskuratze-balioa.

Errentamendurako edo eskubide errealak eratzeko higiezinak

Errentamendura, azpierrentamendura, eskubide errealen lagapenera edo eraketara edo erabilera- eta gozamen-ahalmenetara bideratutako higiezinak jarduera ekonomiko baten garapenari atxikitzat jotzeko, zergadunak, batez beste, besteren konturako bost langileko plantilla izan behar du urtean, gutxienez, lanaldi osoan eta jarduerarako dedikazio esklusiboarekin.

Ondorio horietarako, ez dira zergadunaren enplegatu gisa zenbatzen ez haren ezkontidea, ez erregistratutako izatezko bikotekidea, ez bigarren mailako aurreko, ondorengo edo zeharkako ahaideak, ez odol-ahaidetasunezkoak, ez adopziozkoak edo ezkontza-ahaidetasunezkoak (izatezko bikotea eratzearen ondoriozko harremana barne).

Langileak lanaldi osorako kontratatuta egotea eta higiezinen errentamenduan edo lagapenean dedikazio esklusiboa izatea eskatzen den neurrian, ez dira zenbatuko lanaldi partzialeko langileak, ezta enpresariarentzat bestelako zereginak egiten dituztenak ere.

Langile horiek higiezinak errentan emateko edo hirugarrenei lagatzeko soilik jardun behar dute, baina ez da beharrezkoa haiek antolatzeaz arduratzea. Beraz, kontuan har daitezke higiezinekin lotutako beste zeregin batzuk egiten dituzten langileak (atezaintza, ordenantza, zaintza, garbiketa, etab.).

Zergadunak higiezinen errentamendu- eta salerosketa-jarduerak aldi berean egiten baditu, azken horri lotutako ondasunak jarduera ekonomiko bati atxikita daudela ulertuko da, horretarako Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko abenduaren 29ko 6/2006 Foru Arauaren 24. artikuluaren 3. idatz-zatian eta 26. artikuluan eskatutako baldintzak betetzen baditu.

Kasu horietan, kontratatutako langileek salerosketa-eragiketak nahiz errentamenduaren berezko eragiketak antolatzen badituzte, lehenengoei lotutako elementuak jarduera ekonomiko bati atxikita daudela ulertuko da, horretarako Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zerga arautzen duen araudian eskatutako baldintzak betetzen badira. Hala ere, lagatzen edo alokatzen diren ondasunak ere hala egoteko, Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 6. artikuluko Sei apartatuko a) letran aurreikusitako baldintza bete behar da. Horretarako, zergadunak urtean batez beste bost langile izan behar ditu, gutxienez, besteren kontura, lanaldi osoan eta errentamenduaren berezko zereginetan esklusiboki jardunez.

Estekak
4.4. apartatua, 5/2013 Jarraibidea, Ondarearen gaineko Zergarena

Ondare higigarri edo higiezin bat kudeatzen duten erakundeak

Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 6. artikuluko Bi apartatuan aurreikusitako salbuespena aplikatu ahal izateko, zergadunak kapitalean edo ondarean parte hartzen duen entitateak ez du jarduera nagusitzat izan behar ondare higigarri edo higiezin bat kudeatzea, jarduera ekonomiko bat egitea baizik.

Betekizun hori betetzat joko da erakundeak ez dituenean betetzen aktiboaren erdia baino gehiago balorez osatuta dagoela edo jarduera ekonomikoei atxikita ez dagoela ondorioztatzeko baldintzak, Sozietateen gaineko Zergari buruzko ekainaren 26ko 3/1996 Foru Arauaren 66. artikuluan xedatutakoaren arabera.

Ondorioz, horri dagokionez, ez dira balio edo lotu gabeko elementu gisa zenbatzen eskuratze-prezioak erakundeak lortutako banatu gabeko etekinen zenbatekoa gainditzen ez dutenak, ez urtean bertan, ez aurreko hamar urteetan, betiere onura horiek jarduera ekonomikoak egitearen ondorio badira.

Hala ere, salbuespena ez da iristen erakundearen jarduera ekonomikoa gauzatzeko beharrezkoak ez diren aktiboen zenbatekoarekin bat datorren partaidetzen balioaren zatira, hortik eratortzen ez diren zorren zenbatekoa kenduta.

Azken arau hori erakundeak uneko urteko eta aurreko hamar urteetako mozkin banatu gabeen kargura eskuratutako lotu gabeko ondare-elementuei eta baloreei dagozkien partaidetzen zenbatekoari ere aplikatzen zaio, nahiz eta horiek ez diren balio eta lotu gabeko elementu gisa zenbatu behar, erakundeak ondare higigarri edo higiezin baten kudeaketa jarduera nagusi gisa duen ala ez zehazte aldera.

Horrela, arau desberdinak aplikatzen dira, alde batetik, erakunde baten xede nagusia ondare higigarri edo higiezin bat kudeatzea den zehazteko, eta, bestetik, salbuespenaren irismena ezartzeko.

Sozietateen gaineko Zergari buruzko ekainaren 26ko 3/1996 Foru Arauaren 66. artikuluan berariaz adierazten den bezala, erakundearen aktiboaren erdia baino gehiago baloreek eta/edo lotu gabeko elementuek osatzen duten zehazteko, batzuen zein besteen zenbatekoa kontabilitatetik ateratzen dena izango da, betiere kontabilitateak erakundearen benetako ondare-egoera zehatz-mehatz islatzen badu.

Estekak
5.1 atala. 5/2013 Jarraibidea, Ondarearen gaineko Zergarena

Erakundeen kapitaleko edo ondareko partaidetzak, merkatu antolatuetan kotizatuta edo kotizatu gabe.

Merkatu antolatuetan kotizatuta edo kotizatu gabe, erakundeen kapitaleko edo ondareko partaidetza jakin batzuetatik salbuesteko baldintzak.
 
Partaidetza-ehunekoaren zenbaketa, jabari zatikatuko kasuetan
Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 6. artikuluaren Bi atalak zehazten duenez, salbuetsita daude partaidetza jakin batzuen gaineko jabetza osoa, jabetza soila eta biziarteko gozamena, baldin eta, beste baldintza batzuen artean, zergadunak entitatearen kapitalean gutxienez 100eko 5eko partaidetza badu, banaka zenbatuta, edo 100eko 20koa, senide jakin batzuekin batera zenbatuta.
Zergadunek partaidetzen gaineko jabetza soila edo biziarteko gozamena badute, garrantzitsuena da eskubide horiek erakundearen kapitaleko partaidetza-ehuneko horiek ordezkatzen dituzten partaidetzen gainekoa izatea, % 5ekoa edo % 20koa, kasuaren arabera, eskubide horiei esleitu beharreko balioa edozein dela ere, Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 22. artikuluan adierazitakoaren arabera.

Parte-hartzearen izaera
Legez eskatzen den gutxieneko partaidetza-ehunekoa zuzenean eduki behar da, zeharkako partaidetzak zenbatu gabe.
Horrez gain, ez dira zenbatzen erakundeak autozorroan dituen partaidetzak. Beraz, kasu horietan, berriz kalkulatu behar da zergadunaren edo ahaidetasun-taldearen titulartasun-ehunekoa, legez eskatzen diren gutxienekoetara iristen den zehazteko ( % 5 edo % 20, kasuaren arabera).

Ahaidetasun-taldea
Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 6. artikuluaren Bi apartatuan araututako salbuespena aplikatu ahal izango da zergadunak kasuan kasuko entitatearen kapitalean gutxienez % 20ko partaidetza duenean, ezkontidearekin, izatezko bikotekide erregistratuarekin, bigarren mailako aurreko, ondorengo edo alboko ahaideekin batera, odolkidetasunez edo ezkontza-ahaidetasunez, horietako bakoitzak duen partaidetza indibiduala edozein dela ere.
Kasu horietan, zergadunak erakundearen kapitalean parte hartzen duen ahaidetasun-taldeko pertsona batek gutxienez bete behar du jarduera ekonomikoen eta lan pertsonalaren etekin guztien % 50 baino gehiagoko ordainsaria jasotzen duen erakundean zuzendaritza-eginkizunak betetzeko betekizuna. Kasu horretan, gainerako guztiek ere izan dezakete salbuespena.
Ondorioz, ahaidetasun-taldetzat hartu behar da baloreen titular diren pertsona guztiek osatzen dutena, baldin eta, batera zenbatuta, erakundearen kapitalean gutxienez % 20ko partaidetza badute, eta legez aurreikusitako familia- eta ahaidetasun-loturen bidez lotuta badaude.
Ahaidetasun-talde horren barruan ez daude sartuta erakundearen kapitalean inolako partaidetzarik ez duten senideak. Beraz, senide horiek bete ditzaketen zuzendaritza-eginkizunak ez dira kontuan hartzen salbuespena gauzatzeko eskatzen diren baldintzak betetzen diren ala ez aztertzeko.
Bestalde, Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauak ez du erreferentziako zergadun espezifikorik ezartzen. Beraz, partaidetzen edozein titular har daiteke kontuan, betiere gainerakoek legez eskatzen den familia-harremana edo ahaidetasun-harremana badute harekin.
  
Estekak
5.2. apartatua, 5/2013 Jarraibidea, Ondarearen gaineko Zergarena

Erakundean zuzendaritza-eginkizunak benetan betetzea

Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 6. artikuluko Bi apartatuan araututako salbuespena gauzatzeko, zergadunak zuzendaritza-eginkizunak bete behar ditu erakundean, eta, eginkizun horien truke, jarduera ekonomikoen eta lan pertsonalaren etekinen % 50 baino gehiagoko ordainsaria jaso behar du.

Beraz, alderaketan ez dira sartzen kapitalaren etekinak, hala nola funts propioetan parte hartzen duten entitateetatik datozen dibidenduak, ezta jarduera ekonomikoen edo lan pertsonalaren etekintzat hartzen ez diren gainerako errenta motak ere.

Ondorio horietarako, ez dira jarduera ekonomikoen eta lan pertsonalaren etekinen artean zenbatzen jarduera ekonomikoetatik eratorritakoak, haien ondasunak eta eskubideak ondarearen gaineko zergatik salbuetsita badaude.

Erakundearen kapitaleko gutxieneko partaidetza ahaidetasun-talde bereko beste pertsona batzuekin batera dagoenean, aipatutako ahaidetasun-taldeko kide batek, gutxienez, bete behar du erakundean zuzendaritza-eginkizunak betetzeko eta zergadunaren jarduera ekonomikoen eta lan pertsonalaren etekinen 100eko 50 baino gehiagoko ordainsaria jasotzeko baldintza. Kasu horretan, baldintza horiek beteta, ahaidetasun-taldeko pertsona guztiek dute salbuesteko eskubidea.

Pertsona berak zuzenean parte hartzen duenean hainbat erakundetan, eta horiek guztiak zergatik salbuetsita gera daitezkeenean, zuzendaritza-eginkizunak betetzetik eratorritako ordainsariek jarduera ekonomikoen eta lan pertsonalaren etekin guztien gainean duten ehunekoa banaka eta erakunde horietako bakoitzak bereizita zenbatuko du.

Horri dagokionez, erakunde bakoitzean gauzatutako zuzendaritza-funtzioengatiko ordainsariak zergadunaren lan-etekin eta jarduera ekonomiko guztiekiko duen ehunekoa kalkulatzeko, ez dira sartzen beste erakundeetan gara daitezkeen zuzendaritza-funtzioetatik eratorritako etekinak.

Kontuan hartu beharreko ordainsariak erakundean zuzendaritza-eginkizunak betetzean sortutakoak baino ez dira, beste arrazoi batzuengatik kobratu daitezkeenak izan ezik.

Enpresaren erabakiak hartzen parte hartzen duten pertsonek zuzendaritza-eginkizunak betetzen dituztela jotzen da. Horri dagokionez, Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 6. artikuluaren Bi apartatuak zuzendaritza-eginkizunak betetzen dituzten karguen zerrenda bat jasotzen du, ez itxia, adierazpen hutsa baizik.

Nolanahi ere, erakundean zuzendaritza-eginkizunak benetan betetzen direla modu frogagarrian egiaztatu behar da dagokion kontratuaren edo izendapenaren bidez.

Estekak
5.3. apartatua, 5/2013 Jarraibidea, Ondarearen gaineko Zergarena

Parte-hartze salbuetsiaren balio-zatia zehaztea

Salbuespenak ez du barne hartzen partaidetzen balioaren zatia, zergaren arau orokorren arabera zehaztua, jarduera ekonomikoa gauzatzeko beharrezkoak ez diren aktiboen zenbatekoari dagokiona, hortik eratortzen ez diren zorren zenbatekoa kenduta.

Merkatu antolatuetan negoziatu gabeko partaidetzen kasuan, erakundearen aktiboen eta zorren balioa haren kontabilitatetik eta Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 18. artikuluan jasotako arauak aplikatzetik ondorioztatzen dena izango da. Arau horren arabera, ondare-elementu jakin batzuen kontabilitate-balioa zuzendu behar da, hala nola ondasun higiezinena, merkatu antolatuetan kotizatutako baloreena, inbertsio kolektiboko erakundeetako partaidetzena eta ibilgailu, ontzi eta aireontziena.

Horri dagokionez, erakundeak hartutako zorrak proportzionalki egotziko zaizkie bere aktibo guztiei, bai atxikitakoei, bai atxiki gabekoei, dituzten kontabilitate-balioak kontuan hartuta, betiere kontabilitateak zintzo islatzen badu erakundearen benetako ondare-egoera. Hala ere, ondasun eta eskubide jakin batzuk eskuratzea finantzatzeko berariaz hartutako zorrak haiei bakarrik esleituko zaizkie.
Jarduera ekonomikoa gauzatzeko beharrezkoak ez diren aktiboei zorrak esleitzerakoan, kontuan izan behar da, inola ere, dagozkien aktiboena baino zenbateko handiagoko zorrak ezin izango direla kontuan hartu.

Beraz, oro har, lehenik eta behin, partaidetzak baloratu behar dira, Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 18. artikuluan xedatutakoaren arabera, eta, ondoren, partaidetza horien balioaren zer zati salbuetsi daitekeen finkatu behar da.

Hala ere, jardueraren ekitaldirako beharrezkoak ez diren aktiboak kontabilitate-balioa zuzendu behar zaien aktiboak baino ez direnean, Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 18. artikuluan adierazitakoaren arabera, nahikoa izango da zergaren zerga-oinarrian zergadunak haiengan duen partaidetzari proportzionalki egotz dakiokeen balio garbiaren zatia sartzea.

Jarduera ekonomikoa garatzeko behar diren ondasunak eta eskubideak

Aktibo bat jarduera ekonomikoa garatzeko beharrezkoa dela ulertzen da hari atxikitako elementu bat denean, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko abenduaren 29ko 6/2006 Foru Arauaren 26. artikuluan aurreikusitakoaren arabera, salbu eta lagatzen diren higiezinei edo haien gaineko eskubide errealak eratzeari dagokienez; izan ere, ondasun horiek jarduera ekonomiko bati lotzea, edo ez, Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 6. artikuluaren Sei apartatuaren b) letran ezarritakoaren arabera zehaztuko da, eta entitateen funts propioetako partaidetza eta kapital propioak hirugarrenei lagatzea ordezkatzen duten aktiboei dagokienez izan ezik, horiek, pertsona juridikoak izanez gero, jarduera ekonomikoari atxikita gera baitaitezke.

Automobilak, itsasontziak eta aireontziak

Turismo-automobilak eta horien atoiak, motozikletak, itsasontziak, aisialdirako edo ur-kiroletarako ontziak eta aireontziak jarduerari lotuta daudela ulertuko da, haien gastuak sozietateen gaineko zergaren eremuan kengarritzat jotzen diren proportzio berean.

Bereziki, turismo-automobilen eta horien atoien eta motozikleten kasuan, proportzio hori zehazteko, kontuan hartu behar dira bai jarduera garatzeko erabilgarritzat jotzen den aktibo horien ehunekoa ( % 50 edo % 100), bai balio-galeraren ondoriozko gastuak ken daitezkeen gehieneko eskuratze-balioa.

Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 6. artikuluko Sei apartatuko c) letrak ezartzen duenez, manu horretan araututako salbuespena ez zaio inola ere aplikatuko ibilgailu, itsasontzi eta aireontziei dagozkien partaidetzen balioaren zatiari. Zehaztapen hori jarduera ekonomikoari inolako neurritan lotuta ez dauden ibilgailuei, itsasontziei eta aireontziei egotz dakiekeen partaidetza horien balio-zatiari buruzkoa dela ulertu behar da, baita ustiapen ekonomikoari eragiten ez dion horien zatiari buruzkoa ere, Sozietateen gaineko Zergari buruzko ekainaren 26ko 3/1996 Foru Arauaren 14. artikuluaren 3. idatz-zatian aurreikusitakoaren arabera.

Lagatzen diren edo eskubide errealak eratzen diren higiezinak

Errentamendura, azpierrentamendura, lagapenera edo eskubide errealen eraketara edo erabilera- eta gozamen-ahalmenetara bideratutako higiezinak erakundearen jarduera ekonomiko bati atxikitzat jotzeko, beharrezkoa da erakundeak urtean batez beste bost langile izatea, gutxienez, besteren kontura, lanaldi osoan eta arduraldi esklusiboan.

Ondorio horietarako, ez dira enplegatu gisa zenbatzen ez zergadunaren ezkontidea, ez erregistratutako izatezko bikotekidea, ez bigarren mailako aurreko, ondorengo edo alboko ahaideak, odolkidetasunezkoak, adopziozkoak edo ezkontza-ahaidetasunezkoak (izatezko bikotea eratzearen ondoriozko harremana barne), ez erakundearekin lotuta dauden pertsonak, Sozietateen gaineko Zergari buruzko ekainaren 26ko 3/1996 Foru Arauaren 16. artikuluaren arabera.
Langileak lanaldi osorako kontratatuta egotea eta higiezinen errentamendu- edo lagapen-jardueran dedikazio esklusiboa izatea eskatzen den neurrian, ezin dira zenbatu lanaldi partzialeko langileak, ezta, gainera, erakundearentzat bestelako zereginak egiten dituztenak ere.

Langile horiek higiezinak errentan emateko edo hirugarrenei lagatzeko soilik jardun behar dute, baina ez da beharrezkoa haiek antolatzeaz arduratzea. Beraz, kontuan har daitezke higiezinekin lotutako beste zeregin batzuk egiten dituzten langileak (atezaintza, ordenantza, zaintza, garbiketa, etab.).

Erakundeak higiezinak aldi berean alokatzen eta salerosten baditu, azken horri lotutako ondasunak jarduera ekonomiko bati atxikita daudela ulertuko da, horretarako Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko abenduaren 29ko 6/2006 Foru Arauaren 24. artikuluaren 3. idatz-zatian eta 26. artikuluan eskatutako baldintzak betetzen badira.

Kasu horietan, kontratatutako langileek salerosketa-eragiketak eta errentamenduaren berezko eragiketak antolatzen badituzte, lehenengoei lotutako elementuak jarduera ekonomiko bati atxikita daudela ulertuko da, baldin eta pertsona fisikoen errentaren gaineko zerga arautzen duen araudian horretarako eskatzen diren baldintzak betetzen badira. Lagatzen edo alokatzen diren ondasunak ere hala izan daitezen, erakundeak Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 6. artikuluko Sei apartatuko b) letran eskatzen den baldintza bete behar du, urtean batez beste gutxienez bost langile izan ditzan besteren kontura, lanaldi osoan eta errentamenduaren berezko zereginetarako dedikazio esklusiboarekin.

Batez besteko plantilla zenbatzeko, eskatutako baldintzak betetzen dituzten eta zergadunak, zuzenean edo zeharka, ehuneko 25eko edo hortik gorako partaidetza duen entitate guztietan enplegatuta dauden langileak zenbatu daitezke, betiere partaidetza hori ondarearen gaineko zergatik salbuetsita gera badaiteke. Kasu horietan, erreferentziazko erakundeetan zenbatu beharreko partaidetza zergadunak banaka duena baino ez da, eta ez dira kontuan hartu behar haren familia- edo ahaidetasun-taldeko gainerako kideek izan ditzaketen partaidetzak.

Eska daitekeen gutxieneko plantilla lortzeko langileak zenbatu daitezkeen sozietateen helburu nagusia ez da ondare higigarri edo higiezin bat kudeatzea, eta ezin dira ondare-sozietatetzat hartu. Horri dagokionez, errentamenduaren edo eskubide errealen eraketaren xede diren higiezinak jarduera baten garapenari atxikitzat joko dira horien entitate titularra zergadun berak gutxienez 100eko 25eko partaidetza, zuzenekoa edo zeharkakoa, duen erakunde-talde bateko kidea denean, eta zergadun horrek

Bigarren mailako merkatuetan eta inbertsio kolektiboko erakundeetan kotizatutako baloreak

Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 6. artikuluko Sei apartatuko c) letran xedatutakoaren arabera, ezin da inola ere aplikatu manu horretan araututako salbuespena kotizatutako tituluei dagokien entitateen kapitaleko partaidetzen balioaren zatiari dagokionez, honako salbuespen hauekin:

Erakundeak kotizatutako konpainiaren boto-eskubideen % 5 izatea gutxienez, haren kapitalean parte hartzen badu, eta bertan duen partaidetza zuzentzea eta kudeatzea, baliabide materialak eta giza baliabideak antolatuz.
Salbuespen hori ezin zaie aplikatu kapital aldakorreko inbertsio-sozietateen kapitala ordezkatzen duten akzioei, horiek ez baitira, inola ere, beharrezkotzat jotzen jarduera ekonomiko bat gauzatzeko.

Hirugarrenei merkatu antolatuetan negoziatutako kapital propioak lagatzea adierazten duten aktiboak, kasuan kasuko jarduera garatzeko beharrezkoak direnak edo ez direnak, zergaren arau orokorrak eta kasu bakoitzeko egitatezko inguruabarrak kontuan hartuta, eta, bereziki, horiek jarduera horren ohiko funtzionamenduarekin duten lotura kontuan hartuta.
Era berean, ezin zaio salbuespena aplikatu erakundeen kapitaleko partaidetzen balioaren zatiari, baldin eta bat badator inbertsio kolektiboko erakundeen akzio edo partaidetzekin.

Hala ere, lege-xedapen baten ondorioz kutxa-koefiziente jakin bat izatera behartuta dauden erakundeek, Inbertsio Kolektiboko Erakundeetan inbertsioak egiteko aukera badute, inbertsio horiek beren jarduera ekonomikoa gauzatzeko beharrezkoak direla pentsatu ahal izango dute, baldin eta kapital aldakorreko inbertsio-sozietateen edo higiezinetako inbertsio-sozietateen kapitala ordezkatzen duten akzioak ez badira.

Inbertsio kolektiboko erakundeen kontzeptuaren barruan ez dira sartzen arrisku-kapitaleko erakundeak eta haien sozietate kudeatzaileak arautzen dituen azaroaren 24ko 25/2005 Legean araututako arrisku-kapitaleko erakundeak.

Estekak
5.4. apartatua, 5/2013 Jarraibidea, Ondarearen gaineko Zergarena

Ondasunak eta eskubideak nortasun juridikorik gabeko erakundeetan

Nortasun juridikorik gabeko entitateen parte diren ondasunak eta eskubideak (ondasun-erkidegoak edo jaraunspen jasogabeak, adibidez) zuzenean esleitzen zaizkie kideei, bazkideei edo partaideei. Bakoitzak bere ondarearen gaineko zergan aitortu beharko ditu, erakundean duen partaidetzaren proportzioan. Gainera, Zerga Administrazioak inputazio hori errazten du bere oinarrietan dauden informazio-datuen bidez, eta, horrela, zergadunek erraz identifika dezakete dagokien zatia.

Prezio geroratuarekin edo jabari-erreserbarekin eskuratutako ondasunak

• Prezio geroratuko eskuratzeetan, eskuratzaileak ondasunaren balio osoa aitortu behar du, zor gisa sartuta sortzapen-egunean ordaintzeke dagoen zenbatekoa.
• Jabari-erreserba duten eragiketetan, jabetza erabat eskualdatzen ez den bitartean, eskualdatzaileak jarraituko du ondasuna bere ondarean deklaratzen. Kasu horretan, balio aitortua murriztu egiten da eroslearengandik jasotako zenbatekoetan.

Ondare-elementuen titulartasuna

Ondasunak eta eskubideak subjektu pasiboei egotziko zaizkie, kasuan-kasuan titulartasun juridikoari buruz aplikatu beharreko arauen arabera, eta subjektu pasiboek ekarritako frogen edo Administrazioak aurkitutako frogen arabera.

Hala badagokio, ondasunen eta eskubideen titulartasun juridikoari buruzko arauak aplikatuko dira, ezkontzaren edo izatezko bikotearen araubide ekonomikoa arautzen duten xedapenetan jasotakoak, bai eta familiako kideen arteko ondare-harremanei kasu bakoitzean aplikatu beharreko legeria zibileko manuetan jasotakoak ere.

Ezkontzaren edo izatezko bikotearen kasuan kasuko ondasun-eraentza arautzen duten xedapen edo itunen arabera bi ezkontideek edo izatezko bikoteko kideek dituzten ondasun eta eskubideen titulartasuna erdibana emango zaio bakoitzari, beste partaidetza-kuota bat justifikatu ezean. Ondasunen edo eskubideen titulartasuna behar bezala egiaztatzen ez denean, Zerga Administrazioak eskubidea izango du erregistro fiskal batean edo izaera publikoko beste erregistro batzuetan titular gisa agertzen dena hartzeko.

Kargak, kargak, zorrak eta betebeharrak subjektu pasiboei egotziko zaizkie aurreko lerrokadetako arau eta irizpideen arabera.

Estekak
2/2013 Foru Araua, Ondarearen gaineko Zergari buruzkoa, 9.1 art.

Foru-komunikazio bidez eta jaraunspen bidez jasotako ondasuna

Adibidez: foru-komunikazioetako ezkontzek ondasun bakarra dute, etxebizitza bat (ondare-ondorioetarako 2.000.000 €-ko balioa du, eta UBEa 4.000.000 €-koa da), eta haiek eta haien seme-alabek bertan bizi dira. 2025ean senarra hil zen, eta emaztearen aldeko testamentu-ahalordea du. Alargunak 50 urte ditu abenduaren 31n.

Alargunaren ondasunen erdia jabetza osoan dago foru-komunikazioaren bidez, eta jarauntsiari dagokion zatiaren gozamenduna da (ahalordea erabili arte). Boterearen erabileraren zain dagoen jarauntsiak jabetza soila du.

Konponbidea:

Ezkontide alargunaren ondarea:
Foru-komunikazioagatik 2.000.000 euroren % 50 = 1.000.000 €
Usufruktuagatik: (2.000.000/2) x (89-50) % = 390.000 €
400.000 euroko salbuespena aplikatu zaio, eta 990.000 euroko (1.390.000 – 400.000) zergaren zerga-oinarrian egotziko litzateke.

Testamentu-ahalordea egikaritzeko dagoen jarauntsiaren ondarea:
(2.000.000/2) x % 61 = 610.000 €

Ezin du ohiko etxebizitzagatiko salbuespena aplikatu.

Egin gabeko jarauntsiak, testamentu-ahalordea egiteke dagoenean

Tributazioa jaraunspenaren gaineko gozamenaren araberakoa izango da.

• Gozamenik badago (adibidez, komisarioaren edo beste pertsona baten alde), ondasunak eta eskubideak gozamendunari egozten zaizkio, eta hark gozamenaren erregela espezifikoen arabera deklaratu behar ditu ondarearen gaineko zergan. Jabetza soila geratzen den jarauntsiari berari egozten zaio.
• Gozamenik ez badago edo ezin bada baliatu, jaraunspena jaraunspen jasogabetzat hartuko da, eta zergaren zergadun gisa jardungo du.
• Ezkontideen arteko foru-komunikazioaren kasuetan, ondasunen erdia alargunari eratxiki zaio, eta beste erdia jarauntsiari.

Kasu guztietan, egoerak bere horretan jarraituko du testamentu-ahalordea egikaritu eta jarauntsia behin betiko adjudikatu arte.

Bizi-aseguruak eta aldi baterako eta biziarteko errentak

Bizi-aseguruak
Bizi-aseguruak, oro har, zergaren sortzapen-datan (abenduaren 31) zuten erreskate-balioagatik zenbatzen dira. Hala ere, hartzaileak egun horretan erreskate-eskubidea gauzatzeko ahalmenik ez badu, hornidura matematikoak hartzailearen zerga-oinarrian duen balioaren arabera baloratuko da asegurua.

Arau hori ez zaie aplikatzen soilik heriotza- edo baliaezintasun-kontingentziak edo bestelako arrisku-berme osagarriak estaltzen dituzten aldi baterako aseguruen kontratuei.

Aldi baterako edo biziarteko errentak
Kapitalak, ondasunak edo eskubideak entregatuz eratutako aldi baterako edo biziarteko errentak sortzapen-datan (abenduaren 31) duten kapitalizazioaren arabera baloratzen dira. Horretarako, diruaren legezko interesaren arabera kapitalizatzen da urteko kuota, gozamenaren balorazio-arauen arabera dagokion kapitala erreferentziatzat hartuta, errentadunaren adinaren arabera (biziartekoa bada) edo errentaren iraupenaren arabera (aldi baterakoa bada).

Errenta bizi-aseguru batetik datorrenean, aseguru horietarako aurreikusitako balioespena aplikatzen da. Gainera, errentaren zenbatekoa ez badago moneta-unitateetan adierazita, lanbide arteko gutxieneko soldataren urteko zenbatekoa diruaren legezko interesaren arabera kapitalizatuta kalkulatuko da.

Artelanak eta antzinako gauzak

Ondarearen gaineko zergaren ondorioetarako, artelantzat hartzen dira pinturak, eskulturak, marrazkiak, grabatuak, litografiak edo antzeko beste lan batzuk, baldin eta jatorrizkoak badira. Bestalde, ehun urtetik gorako antzinatasuna duten ondasun higigarriak, erabilgarriak edo apaingarriak hartuko dira antzinakotzat, baldin eta haien jatorrizko ezaugarriak funtsean aldatu ez badira.

Oro har, zergaren sortzapen-datan (abenduaren 31) duten merkatu-balioaren arabera baloratzen dira ondasun horiek. Hala ere, balio hori ondarearen gaineko zergan salbuesteko ezarritako balioa baino txikiagoa bada, azken hori hartuko da kontuan zerga-ondorioetarako.

Bitxiak, luxuzko larruak, ibilgailuak, itsasontziak eta aireontziak

Bitxiak, luxuzko larruak, automobilak, 125 zentimetro kubikoko edo gehiagoko zilindrada duten bi edo hiru gurpileko ibilgailuak, aisialdirako edo ur-kiroletarako ontziak, hegazkinak, hegazkinak, belaontziak eta gainerako aireontziak zergaren sortzapen-datan (abenduaren 31) zuten merkatu-balioaren arabera baloratzen dira.

Merkatuko balio hori zehazteko, zerga-administrazioak (Ogasuneko eta Finantzetako Foru Aldundia) onartutako ibilgailu erabilien balorazio-taulak erabil daitezke. Taula horiek ondare-eskualdaketen eta egintza juridiko dokumentatuen gaineko zergan eta oinordetzen eta dohaintzen gaineko zergan ere erabiltzen dira, betiere sortzapen-datan indarrean badaude.

Jabetza intelektualetik eta industrialetik eratorritako eskubideak

Jarduera ekonomiko bati lotuta ez badaude: eskuratze-balioaren arabera baloratzen dira, oro har.

Administrazio-emakidak

Jabari edo titulartasun publikoko zerbitzuak edo ondasunak ustiatzeko administrazio-emakidak, iraupena edozein dela ere, Ondare Eskualdaketen eta Egintza Juridiko Dokumentatuen gaineko Zergan adierazitako irizpideen arabera baloratuko dira.

Kontratu-aukerak

Hitzartutako prezio berezian balioetsiko dira, eta, preziorik ez badago edo txikiagoa bada, kontratuari aplikatu beharreko oinarriaren % 5ean, Ondare Eskualdaketen eta Egintza Juridiko Dokumentatuen gaineko Zergaren arauen arabera.

Eduki ekonomikoko gainerako ondasunak eta eskubideak

Gainerako ondasun eta eskubide ekonomikoak zergaren sortzapen-datan (abenduaren 31) zuten merkatu-prezioaren arabera baloratzen dira.

Ondarearen eta PFEZren kuota osoaren muga

PFEZaren kuota osoa + ondarearen kuota ezin izango da PFEZaren zerga-oinarri orokorraren eta aurrezkiaren % 65 baino handiagoa izan.

PFEZaren zerga-oinarriari ondare-sozietateen dibidenduak eta partaidetzak gehituko zaizkio.

Mugaren ondorioetarako, ez dira kontuan hartuko ekoizpenik gabeko ondasunak.

Gutxienez, ondarearen gaineko zergaren kuotaren % 25 ordaindu behar da.

PFEZaren oinarriari gehitu beharko zaizkio zergadunak jabetza soila duen ondasunei dagozkien etekinen zenbatekoa eta gozamena:

• Zergadunak ezkontideari, maiatzaren 7ko 2/2003 Legean xedatutakoaren arabera eratutako izatezko bikotekideari, bigarren mailako aurreko, ondorengo edo zeharkako ahaideei, odolkidetasunagatik edo ezkontza-ahaidetasunagatik, edo izatezko bikotea eratzetik edo adopzioagatik ateratzen den harremanagatik egotzi dizkionak, edo Sozietateen gaineko Zergari buruzko Foru Arauaren 42. artikuluaren arabera lotutako pertsona edo entitate bati egotzi dizkionak (3/96 Foru Arauaren 16. artikulua).
• Zergadunak hirugarren bati transmititu badio zerga hau sortu aurreko bost urteetan.
• Bi kasuetan, kontrako frogarik ezean, ulertuko da ondasun horien gozamenari dagozkion urteko etekinak haien jabetza osoa zenbatzeko balioaren % 5 direla, Ondarearen gaineko Zergari buruzko 2/2013 Foru Arauaren 12. artikulutik 26.era xedatutakoaren arabera.

Zergadunaren ondarean konputatuko dira zergadunak zerga hau sortu aurreko bost urteetan irabaziz eskualdatu dituen ondasunak, salbu eta egiaztatzen bada dohaintza-hartzaileak ondasunen balioaren pareko zenbatekoan ordaintzen dituela zergak ondarearen gaineko zergan. Arau hori ez zaie aplikatuko irabazteko asmorik gabeko entitateen zerga-araubideari eta mezenasgoaren zerga-pizgarriei buruzko otsailaren 24ko 1/2004 Foru Arauaren 18. artikuluan aipatzen diren entitateen alde irabazteko asmoz xedatu diren ondasunei.

Kuota osoaren muga baterako tributazioaren kasuan

Familia-unitate bateko kideek baterako tributazioa aukeratu badute PFEZn, zerga horren eta ondarearen gaineko zergaren baterako kuota osoaren muga kalkulatzeko, haiek azken zerga horretan sortutako kuota osoak metatuko dira.

Hala badagokio, egin beharreko murrizketa subjektu pasiboen artean hainbanatuko da, ondarearen gaineko zergan dituzten kuota osoen proportzioan, hargatik eragotzi gabe Ondarearen gaineko Zergari buruzko Foru Arauaren 33. artikuluaren bat apartatuan xedatutakoa.

Estekak
2/2013 Foru Araua, Ondarearen gaineko Zergari buruzkoa, 33.2 artikulua

Ondarearen eta PFEZaren baterako mugaren adibidea

Nork duen:

• PFEZn:
  • 20.000 euroko zerga-oinarri orokorra (kuota oso orokorra PFEZn 3.000 €).
  • 10.000 euroko aurrezkiaren zerga-oinarria (2.000 euroko aurrezki-kuota osoa).
• Ondarean:
  • Egokitzapenaren aurreko kuota: 15.000 €.
  • Muga: % 65 (20.000 + 10.000) = 19.500 €.
  • Baterako kuota = (3.000 + 2.000) + 15.000 = 20.000 €.
  • Ondare-kuota doitu eta 500 €murriztu behar da (20.000-19.500 €).
  • Ondarearen azken kuota = 15.000 – 500 = 14.500 €(ondarearen hasierako kuotaren % 25 gainditzen duenez, hau da, 3.750, (15.000 euroren % 25) ez da beste doikuntzarik egin behar.

Estekak
2/2013 Foru Araua, Ondarearen gaineko Zergari buruzkoa, 33. art.

Kontzeptua

Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergan kargatutako etekinak sortzeko arriskua dagoen ala ez aztertzeko, kasuan kasuko elementuen izaera eta zergadunak ematen dien xede zehatza hartu behar dira kontuan.

Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauak eskatzen du ondare-elementuek errendimenduak sor ditzaketela beren izaera eta xede zehatzengatik, baina ez benetan sortu dituztenak.
.
Horregatik, bereziki, alokairura bideratutako higiezinei dagokien kuotaren zatia ez da Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 33. artikuluan aurreikusitako zenbaketatik kanpo utzi behar, nahiz eta ondasun horiek ezin izan zaizkien hirugarrenei alokatu, edo etekin positiborik sortu ez duten, betiere benetan alokatzeko beharrezkoak diren zereginak egin direla egiaztatzen bada.

Jabetza zatitzeko kasuak

Jabetza zatituta dagoen kasuetan, kasuan kasuko ondare-elementuek Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergan kargatutako etekinak sor ditzaketen zehazteko, haien izaera eta ematen dieten xede zehatza hartzen dira kontuan, bai gozamendunak, bai jabe soilak.

Beraz, gozamendunarentzat kargatutako etekinak sor ditzaketen elementuak produktibotzat hartzen dira, bai gozamendunarentzat, bai jabe soilarentzat.

Elementu ez-produktiboei egotz dakiekeen kuota osoaren zatiaren kalkulua

Ekoizpenik gabeko ondare-elementutzat hartu behar dira bai ekoizpenik gabeko ondasunak eta eskubideak, bai horien gaineko kargak eta zergadunak horiek eskuratzeko hartutako zorrak. Era berean, elementu jakin bati egotzi ezin zaizkion zorrak ere kontuan hartu behar dira, zergadunaren ondasun eta eskubide guztiekiko ekoizpenik gabeko ondasunak dauden proportzio berean.

Zergaren sortzapenaren aurreko bost urteetan irabaziz eskualdatutako ondasun eta eskubideen zenbaketa.

Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 33. artikuluaren Hiru apartatuaren azken paragrafoak adierazten duenez, kuotaren muga kalkulatzeko, zergadunaren ondarean zenbatzen dira zerga sortu aurreko bost urteetan zergadunak irabaziz eskualdatu dituen ondasunak, salbu eta egiaztatzen bada dohaintza-hartzaileak horien balioaren pareko zenbatekoan ordaintzen dituela zergak ondarearen gaineko zergan, edo salbu eta irabazizko eskualdaketa mezenasgoaren onuradun den erakunde baten alde egiaztatu bada.

Manu horrek ondarearen gaineko zergaren kuota zuzendu bat kalkulatzera behartzen duen arau bat jasotzen du, Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 33. artikuluan aurreikusitako muga kalkulatzeko soilik.
Beraz, arau hau aplikatzeak ezin du ekarri Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/213 Foru Arauaren 32. artikuluan araututako kuota osoa handitzea, ez baita zergadunaren zerga-oinarria zehazteko arau bat, ez eta zerga-egitatea mugatzekoa ere.

Ondorioz, arau honek ondarearen gaineko zergaren gutxieneko kuota kalkulatzeko baino ez du balio, Ondarearen gaineko Zergari buruzko otsailaren 27ko 2/2013 Foru Arauaren 33. artikuluaren Bat idatz-zatiko c) letran aurreikusitakoaren ondorioz. Kuota hori ezingo da izan zergadunak irabazizko eskualdaketak egin izan ez balitu lortuko zukeen zergaren kuotaren % 25 baino txikiagoa.

Beraz, zergadunak ondarearen gaineko zergaren kuotan egin dezakeen murriztapenak ezin izango dio aurreko bost urteetan dohainik eskualdatu dituen ondasunen zenbatekoa bere zerga-oinarrian sartzetik eratorritako kuotaren 100eko 25 baino gutxiagoko zenbatekoan tributatu.

Arau hori aplikatzen da irabazizko eskualdaketa ondasunak edo eskubideak izan ala ez.

Dohaintza modalen eta parekagarrien kasuan, zenbatu beharreko zenbatekoa egindako eskualdatzearen balio garbia izango da, eskualdatzearen onuradunak bere gain hartzen dituen zergadunaren zorrak kontuan hartuta.

Ondorio horietarako, ondasunak eta eskubideak dohaintza bidez edo beste edozein negozio juridikoren bidez doan eta inter vivos eskualdatzea da irabazizko eskualdaketa, ekainaren 5eko 107/2001 Foru Dekretuaren bidez onartutako Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zergaren Erregelamenduaren 11. artikuluan aipatutakoetatik.

Ondarearen gaineko Zergaren gutxieneko kuota zehazteko klausula hori ez da aplikagarria izango, baldin eta zergadunak egiaztatzen badu eskualdatzearen onuradunak benetan ordaintzen dituela zergak Ondarearen gaineko Zergagatik, eta hori gertatu dela ulertuko da eskuratze horren ondorioz bere zerga-oinarrian irabazi asmoz jasotako ondasun eta eskubideen zenbateko baliokidea txertatu duenean eta, era berean, likidazio-oinarrian, gutxienez, eskuratu aurreko egoerarekin lotuta irabazi asmoz jasotako ondasun eta eskubideen zenbatekoaren 100eko 35 integratu duenean.

Hala ere, ez da ulertuko eskualdatzearen onuradunak ondarearen gaineko zergagatik benetan tributatzen duenik, baldin eta, aurreko paragrafoan ezarritako baldintzak bete arren, onuradunak zenbateko horri dagokion zerga-kuota murrizten badu haren hobariak edo kenkariak aplikatuz.

Pertsona fisikoen errentaren gaineko zerga batera ordaintzen duten zergadunen kasuan, bakoitzari dagokion ondarearen gaineko zergaren gutxieneko kuota banaka kalkulatzen da.

Estekak
11. atala. 5/2013 Jarraibidea, Ondarearen gaineko Zergarena